محمد حسن خان اعتماد السلطنه
188
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
مذكور جنازهاش به جوار حضرت عبد العظيم بن عبد اللّه الحسنى عليه السلام با ازدحامى عام و احترام تمام حمل افتاد و در مسجد عتيق بين الحرمين مدفون گرديد ، اعلى اللّه تعالى مقامه . حاج شيخ جعفر ششترى مجتهدى جليل القدر و متفقهى عظيم الشأن بود . شهرت و رياستى بزرگ داشت . اواخر عمر از موطنش كه شهر شوشتر است به عراق عرب رفت و در مشهد مقدس امير المؤمنين على عليه السلام مجاورت گزيد و مقارن سال ارتحال به زيارت عتبهء رضويه فايز گرديد . ذهابا و ايابا به دار الخلافه ورود فرمود و با ذات اقدس شهريارى خلد الله سلطانه ملاقات كرد و به شرف بازديد همايونى قرين تعظيم و تبجيل گرديد و از اهالى طهران در استقبال و مشايعتش ازدحامى فوق المعهود به عمل آمد . بالجمله در تقوى و قدس و ورع و زهد او از متأخرين معاصرين كسى ديده و شنيده نشده است . مقتلى به طرز بديع تصنيف نموده كه اينك به همت معتمد السلطان ميرزا فضل الله خان نورى مستوفى به طبع رسيده و انتشار گرفته . از ائمهء عصر و مجتهدين وقت اول كسى كه در مسجد سپهسالار كه در طهران واقع و به جامع سلطانى موسوم است به نماز جماعت ايستاد اين زاهد زمانه و عابد يگانه بود . به شرحى كه در روزنامجات دولتى نگاشتهايم فوت او در اثناء حل و ترحال صحت عتبات قدس تمثال در سال هزار و سيصد و سه روى داد ، طيب الله ثراه . شيخ مشكور مجتهد عرب مجاور نجف اشرف از اجلهء فقهاء اهل البيت عليهم السلام محسوب است . در اوائل دولت به طهران آمده و به حضور مبارك رسيده و گويند به عرض مواعظ و رقائق سرشك همايون از بينندهء حقايق جارى ساخت و در سال نهم از جلوس ابد مأنوس در حمام دچار حمام گرديد ، رفع الله درجاته . حاج سيد اسد اللّه مجتهد اصفهانى حجة الاسلام بن الحاج سيد محمد باقر مجتهد شفتى رشتى حجة الاسلام ، در فقاهت و اجتهاد و ورع و زهد و تقوى مسلم مسلمين بود . به نظم شعر نيز قدرتى داشت . آب فرات را اين بزرگوار در نجف اشرف جارى ساخت ، چنان كه در ضمن آثار عمدهء اين عهد ابد مهد اشارت شد . فوتش در سنهء يكهزار و دويست و نود هجرى به مرحلهء كرند از منازل راه عتبات ائمهء عراق عرب عليهم السلام روى داد . آقا محمد مهدى مجتهد اصفهانى خلف حاج محمد ابراهيم كرباسى كه در فقه استدلالى مجلدات بسيار پرداخته و حكيم قاآنى را در مدح وى قصيدهاى است غراء . شيخ عبد الحسين طهرانى ملقب به شيخ العراقين مجتهدى بسيار فاضل و به قبول عامه نايل بود . در دولت عثمانى نيز اعتبارى